Mae’r Fenni yn cynnal ei Eisteddfod Genedlaethol cyntaf am dros can blynedd ac mae’r ddechrau wedi bod yn un llwyddiannus er gwaethaf y glaw.

Ar ôl penwythnos heulog, a denodd dros 30,000 o ymwelwyr i Ddolydd y Castell, gwelodd Dydd Llun nifer yr ymwelwyr yn gollwng pryd caiff y dref ei drensio, gyda dros hanner werth mis o law yn cwympo mewn un diwrnod.

Os oedd dillad wedi’i difetha, nid oedd hwyliau. Wnaeth 14,092 o ymwelwyr ei wobrwyo gyda diwrnod llawn, yn gorffen gyda chyflwyniad coron yr Eisteddfod i’r bardd Caernarfon Elinor Gwynn.

Cafodd yr wyl ei agor yn swyddogol ar Ddydd Sadwrn gan Frank Olding y cadeirydd o’r pwyllgor gweithredol a Llywydd Cwrt yr Eisteddfod Garry Nicholas.

Yn siarad at y seremoni agor, canmolodd Mr. Olding y ’grwp bach’ o wirfoddolwyr sydd wedi gweithio’n ddiflino i godi arian ar gyfer yr Eisteddfod a’r staff parhaol yr Eisteddfod am ei waith caled a ’hiwmor da.’

Diolchodd Mr. Olding Cyngor Y Dref Y Fenni a Chyngor Sir Fynwy am ei chefnogaeth ariannol.

Dywedodd fod y flwyddyn ddiwethaf wedi bod yn hyfryd a welodd e nifer o ’siaradwyr Cymraeg, pobl oedd yn siarad ychydig o Gymraeg a mewnfudwyr heb yr iaith’ yn cydweithio i sicrhau fod yr Eisteddfod yn llwyddiant.

Ar ôl noson agoriadol ddilewyrch yn arddangos ’Only Men Aloud,’ welodd dydd Sadwrn newid mewn traddodiad yr Eisteddfod, cafodd y côr a’r cyngerdd rheolaidd ei ddisodli can cyngerdd yn cynnwys dros 200 o aelodau côr Y Fenni, Ysgol Gyfun Gwynllyw a Calicot.

Mae côr cymunedol Eisteddfod Y Fenni yn un o’r rhai mwyaf am nifer o flynyddoedd, ac maen nhw wedi bod yn gweithio o dan arweiniad Osian Rowlands a Jeanette Massocchi.

Mae’r côr wedi bod yn ymarfer ar wahân i ddechrau, ac wedi dod ynghyd ar adegau rheolaidd gyda Jeff Howard a Rhys Taylor, mewn paratoadau ar gyfer y cyngerdd ble perfformiodd Rhys Taylor Big Band, Shan Cothi a James Williams.

Un o’r nifer o uchafbwyntiau Dydd Sul oedd y Gymanfa Ganu draddodiadol. Unwaith eto cynhwysodd y Gymanfa o gôr yr Eisteddfod a chaeth ei harweinio y tro yma gan Alwyn Humphries a’i chyfeilio gan Fand Pres Tredegar arobryn, gyda Robert Nicholls yn chwarae’r organ.

Fel arfer wnaeth yr Eisteddfod denu ymwelwyr o bob llwybr bywyd, creadigol a gwleidyddol. O fewn yr ymwelwyr cyntaf dydd llun oedd y Gweinidog Cyntaf Carwyn Jones a wnaeth defnyddio’r cyfle i hybi strategaeth newydd iaith Cymraeg sy’n edrych i ddyblu nifer o siaradwyr Cymraeg yn y wlad.

Yn siarad at yr Eisteddfod canmolodd Mr. Jones y gwaith caled pobl Sir Fynwy mewn gwneud yr Eisteddfod yn llwyddiant.

’Mae’n wych i weld yr ardal brydferth yma yn cyfrannu i ddigwyddiad cenedlaethol mor arbennig. Mae pobl Y Fenni a Sir Fynwy wedi ymestyn cyfarchiad cynnes gyda meddwl agored I Gymru gyfan.’

Fel arfer nid yw’r Eisteddfod wedi osgoi drama. Denodd yr Orsedd press anffafriol gan beidio cydnabod Tîm pêl-droed Cymru, pryd wnaeth eraill feirniadu Cyngor Sir Fynwy dros y cyhoeddiad bydd e’n talu’r £100,000 a oedd niffyg o darged Sir Fynwy i’r Eisteddfod.

Fel yr adroddwyd wythnos diwethaf, wnaeth Y Fenni curo ei darged o £100,000 gan £20,000, ond roedd apeliadau arall ar draws y sir ddim mor llwyddiannus. Fel canlyniad ni cyrraeoddod y sir ei tharged o £300,000. Yn 2014 cytunodd yr awdurdod lleol y ddal y digwyddiad ac i danysgrifennu’r diffyg fel rhan o’r cytundeb cyllideb £580,000.

Dywedodd Peter Fox, arweinydd y Cyngor ’ Deallwn fod yna sialensiau mewn cwrdd â’r targed. Dydy hyn ddim yn cynrychioli unrhyw bryder ar ein rhan ni, oherwydd mae’r buddsoddiad yma ddim yn unig yn dathlu diwylliant Cymraeg, ond Sir Fynwy hefyd.

Ychwanegodd pennaeth y cyflwyniad cymunedol Cyngor Sir Fynwy, Deb Hill-Howells, y swyddog oedd yn gyfrifol am baratoi’r trefniadau’r Cyngor am yr eisteddfod ’Rydw I eisiau llongyfarch pwyllgorau codi arian Sir Fynwy am lwyddo i godi £200,000 tuag at eisteddfod eleni.’

’Mae’n llwyddiant enfawr a ni fydd hi wedi bod yn bosibl heb waith caled ac ymrwymiad y gwirfoddolwyr lleol. Mae’r Cyngor yn gweithio gyda’r gymuned leol i sicrhau byddwn ni’n defnyddio’r digwyddiad eiconig yma i arddangos ein sir brydferth i ymwelwyr yr Eisteddfod a nhw sy’n gwylio trwy’r media. Yn lle canolbwyntio ar fethiant dyle ni fod yn dathlu ein llwyddiant.’